آرشیت بلاگ – نرم افزار خیریه

خطر سقوط خیریه ها به ورطه فساد

زینب مختاری: انجام اعمال خیر در همه کشورهای جهان همواره مورد ستایش بوده و حکومت ها با تنظیم قوانینی، پاداش هایی را برای عاملان آن در نظر گرفته اند. معافیت های مالیاتی، در اختیار گذاشتن رایگان ساختمان ها برای استقرار دائم و همکاری در پیشبرد اهداف نهادهای خیریه، تنها گوشه ای از پاداش حکومت ها و سازمان ها به موسسات خیریه است. امری که می تواند این موسسات را در صورت افتادن به دست نااهلان، مستعد انجام اعمال خلاف قانون و خلاف جهت منافع عموم مردم کند.
سال گذشته بود که محمدرضا پورابراهیمی، رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس در یک برنامه تلویزیونی از وجود شش هزار خیریه ثبت شده در کشور خبر داد که هیچکدام از آنها صورت های مالی شفافی برای بررسی درآمدها و هزینه ها ارائه نکرده اند. پرداخت مالیات در همه جای جهان به عنوان یک مسئولیت اجتماعی پذیرفته شده است. مسئولیتی که در صورت وفای به آن، می تواند جوامع را به سمت توسعه اقتصادی و اجتماعی هدایت کند. امری که در کشورهای توسعه یافته تا حد رضایت بخشی به خوبی اجرایی شده و مردم در شهرها و روستاها به خوبی از مزایای آن بهره مند شده اند. اما به رغم شفافیت بالای اقتصادی در کشورهای توسعه یافته، همچنان افراد و موسساتی هستند که با استفاده از حربه های گوناگون در پی فرار از این مسئولیت بزرگ اجتماعی خود باشند. یکی از این حربه های جذاب، فعالیت در قالب موسسات خیریه یا همکاری با این موسسات است.

فرار از مالیات

موسسات خیریه به دلیل معافیت های مالیاتی که در قوانین کشورها از آن بهره مند شده اند می توانند به عنوان پوشش های مناسبی برای فرار مالیاتی مورد سوءاستفاده قرار گیرند. همکاری ها یا نهادهای خیریه در قالب کمک های مالی نیز راه دیگری برای فراریان از مالیات است. رویه ای که بسیاری از هنرمندان و فوتبالیست ها را برای کاهش هزینه های مالیات بر قراردادهای خود، به این سمت جذب کرده است. اگر چه پیش از این تنها تصور می شد که چنین روالی مختص کشورهای خارجی است اما مدتی است این روش در ایران نیز باب شده است و افراد مشهور با پرداخت کمک مالی به انجمن های خیریه علاوه بر کسب محبوبیت عمومی و استفاده از وجه تبلیغاتی آن، با دریافت نامه ای از سوی خیریه برای سازمان امور مالیاتی، از پرداخت مالیات معاف شده و با استفاده از این نقص قانونی از پراخت مالیات بر درآمد خود سر باز می زنند. اگرچه این معافیت ها برای پاداش دهی به اعمال خیر و ترغیب سرمایه داران و طبقات ثروتمند برای کمک به افراد پایین دست تنظیم شده است اما اکنون تبدیل به شیوه ای برای فرار از پرداخت مالیات بدل شده و بیش از آنکه در جهت ایجاد عدالت اجتماعی و منافع عمومی مورد استفاده قرار گیرد، ضد جامعه و در راستای کسب سود شخصی به کار می رود.

زمینه مناسب برای پولشویی

معافیت های مالیاتی سازمان های خیریه می تواند از علل اصلی افزایش تعداد خیریه ها در سال های اخیر باشد. زیرا این سازمان ها به دلیل استفاده از این معافیت ها و تسهیل گری، نه تنها می توانند پلی برای فرار مالیاتی باشند بلکه در مواردی، پوشش های مناسبی برای فعالیت های پولشویی هستند. این امر البته مختص ایران نیست و در همه جای جهان نیز رخ می دهد. این خیریه های خصوصی یا وابسته به نهادهای عمومی و دولتی، به دلیل معافیت ها از جذابیت بالایی برای قانو ن گریزان برخوردار هستند. معافیت ها از مالیات، پرداخت عوارض، قبوض انرژی و جرایم شهری و نیز استفاده رایگان از فضاها و اماکن شهری، بر جذابیت خیریه ها افزوده است. این نهادها زمانی جذاب تر هم می شوند که بتوانند لابی هایی با نهادهای پولساز و فضاهای کسب وکار و نیز فضاهای اقتصادی تشکیل دهند که در این صورت به دلیل عدم شفافیت های مالی و نظارت های نازل نهادهای ذی ربط به راحتی می توانند به مراکز پولشویی بدل شوند. غلامحسین دوانی، عضو شورای عالی انجمن حسابرسان خبره ایران در ارتباط با عدم شفافیت مالیِ موسسات خیریه به «ایلنا» می گوید: از بین هزاران موسسه خیریه در ایران به جز چند موسسه خیریه بزرگ که همگی آنها را می شناسیم، خیلی ها صورت های مالی خود را افشا نمی کنند؛ هرچند بین همین موسسات هم تقریبا اغلب حاضر به انتشار عام وضعیت مالی خود نیستند. گفتنی ا ست موسسات خیریه طبق قانون مکلف هستند تحت نظارت دولت و نماینده آن یعنی سازمان امور مالیاتی باشند و در تمامی کشورهای نیز همین رویه معمول است. دوانی معتقد است اگر ریگی به کفش این موسسات نباشد، دلیلی ندارد منابع و مصارفشان را پنهان کنند و وقتی این سطح از تلاش برای پنهان کاری مشاهده می شود، حساسیت بیشتری ایجاد می کند. با توجه به وجود باندهای مواد مخدر در کشور و آسیب های اجتماعی ناشی از آن و نیز افزایش درآمد این باندها از راه های خلاف قانون که ریشه آن نیز نامشروع محسوب می شود، نظارت بیشتری بر فعالیت خیریه ها لازم است. به نظر می رسد تصویب و تحکیم قوانین مبارزه با پولشویی می تواند به پیشگیری از وقوع این جرایم و ایجاد بدبینی اجتماعی نسبت به موسسات خیریه کمک کند.

سوء استفاده از نام خیریه

عدم شفافیت های مالی و مالیاتی همچنین سبب سوءاستفاده از نام خیریه برای پیشبرد اهداف اقتصادی و سیاسی منفعت طلبان می شود. موسساتی که با اهداف فرهنگی و اجتماعی یا اهداف اقتصادی در جهت کمک به نیازهای اقشار پایین دست جامعه تشکیل شده اند اما به دلیل نبود نظارت های کافی و مغفول بودن فعالیت های مالی و بانکی، به عنوان پوششی برای اهداف سیاسی و اقتصادی به کار می روند. استفاده از معافیت ها و تسهیل گری های خیریه سبب شده است تا شاهد برخی فعالیت های اقتصادی بی ربط با خیریه همچون واردات اقلامی چون لاستیک یا ساخت وساز یا حتی خرید و فروش کشتی از سوی این موسسات باشیم. از سوی دیگر اثرگذاری بر عواطف عمومی با استفاده از تبلیغات این موسسات توانسته است در ایام انتخابات به برخی از افراد کمک های شایان توجهی کند. برای مثال با توجه به سابقه ذهنی مردم در تقدس نام های مذهبی، برخی از این موسسات توانسته اند بر جامعه هدف خود اثرگذار بوده و در جریان های اقتصادی موج ایجاد کنند. این امر نه تنها آسیب های اقتصادی و سیاسی در پی دارد بلکه موجب بروز مشکلات اجتماعی و اعتقادی در میان مردم می شود تا جایی که بانک مرکزی استفاده از نام های مذهبی برای بانک ها و موسسات مالی را ممنوع اعلام کرد.

بهره کشی با نام کارآفرینی

اما جدیدترین معضل ایجادشده در ارتباط با خیریه ها، ایجاد بنگاه های بهره کشی با نام کارآفرینی اجتماعی است. این امر که با ابتکار یک خیریه در یکی از شهرستان ها آغاز شد، در حقیقت در جهت منافع کارفرمایان و افزایش بهره وری برخی بنگاه های تولیدی اجرایی می شود که طی آن کارگر نیازمند به شغل به دلیل موج بیکاری موجود به اصلی ترین قربانی این منفعت طلبی تبدیل می شود. بر این اساس این بنگاه خیریه با ادعای ایجاد شغل برای تعداد زیادی از افراد جویای کار، با حقوق کم و پایین تر از قانون دستمزد اقدام به استخدام بیکاران کرده و اعلام می دارد در جهت کارآفرینی گام برداشته است. از سوی دیگر با لابی های سطح بالا به دنبال تعطیل و تغییر قانون کار و توافقی کردن دستمزد است تا حداقل حقوق کارگران را نیز پایمال کند. معتادان بازپروری شده، زنان سرپرست خانوار، افراد جویای شغل و نیازمند، زنان و دختران بی سرپرست و اقشاری از این دست، قربانیان این نوع جدید از بهره کشی و سوءاستفاده از نام خیریه ها هستند.

شما به این مقاله چند امتیاز می دهید؟
[جمع: ۰ میانگین: ۰]
فیسبوک توییتر گوگل + لینکداین تلگرام واتس اپ کلوب

دیدگاهتان را بنویسید